Chế độ kế toán Doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC

1. Tổng quan và hiệu lực thi hành

Từ ngày 01/07/2026, doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 58/2026/TT-BTC thay cho Thông tư 132/2018/TT-BTC. Bên cạnh việc cập nhật căn cứ pháp lý mới theo Luật Kế toán và Luật Doanh nghiệp hiện hành, Thông tư 58/2026/TT-BTC còn bổ sung một số quy định quan trọng về tổ chức bộ máy kế toán, trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật và nguyên tắc lập chứng từ, sổ kế toán, báo cáo tài chính. Bài viết tổng hợp những điểm đáng chú ý doanh nghiệp cần biết trước thời điểm văn bản chính thức có hiệu lực.

Thông tư 58/2026/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 25/05/2026 nhằm thay thế hoàn toàn Thông tư 132/2018/TT-BTC.

- Thời điểm có hiệu lực: Từ ngày 01/07/2026.

- Phạm vi áp dụng: Áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/07/2026.

- Mục tiêu: Cập nhật căn cứ pháp lý theo Luật Kế toán và Luật Doanh nghiệp hiện hành, đồng thời đơn giản hóa thủ tục, tăng tính minh bạch và linh hoạt cho doanh nghiệp siêu nhỏ.

- Đối tượng áp dụng: một thay đổi quan trọng là việc chính thức bổ sung thêm đối tượng áp dụng chế độ kế toán này.

• Đối tượng bắt buộc: Các doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định pháp luật.
• Đối tượng tự nguyện: Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có nhu cầu chuẩn hóa công tác kế toán, minh bạch hóa sổ sách để phù hợp với quản lý thuế điện tử.

2. Những điểm mới đáng chú ý tại Thông tư 58/2026/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ

So với Thông tư 132/2018/TT-BTC, Thông tư 58/2026/TT-BTC tiếp tục kế thừa nhiều quy định hiện hành, đồng thời bổ sung và làm rõ một số nội dung liên quan đến đối tượng áp dụng, tổ chức công tác kế toán, người làm kế toán và trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật. Dưới đây là một số điểm mới đáng chú ý doanh nghiệp cần lưu ý khi triển khai thực hiện từ ngày 01/07/2026.

2.1. Nới rộng quy định về người làm kế toán tại doanh nghiệp siêu nhỏ

Thông tư 58 mang lại cơ chế linh hoạt hơn rất nhiều trong việc tổ chức bộ máy kế toán, giúp giảm chi phí tuân thủ.

• Cho phép người thân làm kế toán: Doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người thân của người đại diện pháp luật (bố, mẹ, vợ, chồng, con, anh chị em ruột) làm kế toán.
• Kiêm nhiệm công việc: Người làm kế toán có thể đồng thời đảm nhiệm các vị trí khác như quản lý, thủ kho, thủ quỹ hoặc người mua bán tài sản.
• Không bắt buộc kế toán trưởng: Doanh nghiệp có thể chỉ bố trí người phụ trách kế toán. Người này có quyền ký thay kế toán trưởng trên các chứng từ, sổ sách và báo cáo tài chính.
• Thuê dịch vụ: Doanh nghiệp vẫn có quyền thuê dịch vụ kế toán bên ngoài theo quy định.

2.2. Thiết kế lại hệ thống sổ kế toán theo từng phương pháp nộp thuế

Điểm đột phá của Thông tư 58 là thiết kế hệ thống sổ kế toán gắn liền với phương pháp tính thuế GTGT và thuế TNDN, giúp doanh nghiệp chỉ phải thực hiện những gì thực sự cần thiết.

Phương pháp nộp thuế	Loại sổ kế toán áp dụng
GTGT & TNDN theo tỷ lệ % doanh thu	Sổ doanh thu (S1-DNSN).
GTGT tỷ lệ %, TNDN theo thu nhập	Sổ doanh thu (S2a), Chi tiết doanh thu/chi phí (S2b), Chi tiết vật tư/hàng hóa (S2c), Chi tiết tiền (S2d).
GTGT khấu trừ, TNDN tỷ lệ %	Sổ doanh thu (S3a), Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế GTGT (S3b).
GTGT khấu trừ, TNDN theo thu nhập	Sổ chi tiết doanh thu/chi phí (S2b), Vật tư/hàng hóa (S2c), Chi tiết tiền (S2d), Theo dõi thuế GTGT (S3b).

            Ngoài ra, doanh nghiệp có thể mở thêm các sổ chi tiết để quản trị như: sổ công nợ, sổ tài sản cố định, sổ vốn chủ sở hữu.

2.3. Ban hành hệ thống sổ kế toán mới phù hợp với từng phương pháp tính thuế

            Cùng với việc phân loại chế độ kế toán theo từng phương pháp nộp thuế, Thông tư 58/2026/TT-BTC cũng ban hành hệ thống mẫu sổ kế toán mới dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ.

            Tùy thuộc phương pháp tính thuế GTGT và thuế TNDN đang áp dụng, doanh nghiệp sử dụng các mẫu sổ kế toán tương ứng sau đây:

Ký hiệu	Tên sổ kế toán
S1-DNSN	Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ
S2a-DNSN	Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ
S2b-DNSN	Sổ chi tiết doanh thu, chi phí
S2c-DNSN	Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa
S2d-DNSN	Sổ chi tiết tiền
S3a-DNSN	Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ
S3b-DNSN	Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế GTGT

            Bên cạnh các sổ kế toán bắt buộc theo từng trường hợp quy định tại Điều 5, Điều 6, Điều 7 và Điều 8 của Thông tư, doanh nghiệp siêu nhỏ còn được sử dụng thêm các sổ kế toán chi tiết phục vụ nhu cầu quản trị và theo dõi hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Danh mục sổ kế toán chi tiết gồm:

- Sổ chi tiết thanh toán công nợ (Mẫu số S4a-DNSN).

- Sổ tài sản cố định (Mẫu số S4b-DNSN).

- Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế khác (Mẫu số S4c-DNSN).

- Sổ theo dõi vốn chủ sở hữu (Mẫu số S4d-DNSN).

2.4. Làm rõ trách nhiệm lập báo cáo tài chính của doanh nghiệp siêu nhỏ

            Theo Khoản 1, Điều 10, Thông tư 58/2026/TT-BTC, trách nhiệm lập báo cáo tài chính được xác định theo phương pháp tính thuế TNDN mà doanh nghiệp đang áp dụng.

• Doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo thu nhập tính thuế: Bắt buộc lập BCTC gồm Báo cáo tình hình tài chính (B01-DNSN) và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (B02-DNSN). Thời hạn nộp theo quy định pháp luật liên quan.
• Doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % doanh thu: Không bắt buộc phải lập BCTC để nộp cho cơ quan thuế. Nếu doanh nghiệp tự nguyện lập để quản lý thì chỉ cần lưu trữ tại đơn vị và cung cấp khi cơ quan nhà nước yêu cầu.

            Tuy nhiên, trường hợp doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu nhưng lựa chọn áp dụng chế độ kế toán quy định tại Điều 6 hoặc Điều 8, Thông tư 58/2026/TT-BTC để phục vụ nhu cầu quản lý thì vẫn phải lập báo cáo tài chính.

            Đối với các trường hợp này, báo cáo tài chính không phải nộp cho cơ quan thuế mà được lưu giữ tại doanh nghiệp theo quy định về lưu trữ hồ sơ, đồng thời cung cấp khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.

3. Bảng so sánh những thay đổi đáng chú ý giữa Thông tư 58/2026/TT-BTC và Thông tư 132/2018/TT-BTC

            Thông tư 58/2026/TT-BTC không chỉ thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC mà còn điều chỉnh cách tiếp cận đối với chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo hướng đơn giản hóa thủ tục, tăng tính linh hoạt trong tổ chức công tác kế toán và phù hợp hơn với phương pháp quản lý thuế hiện hành.

Dưới đây là một số điểm khác biệt đáng chú ý giữa hai văn bản:

Tiêu chí	Thông tư 132/2018/TT-BTC	Thông tư 58/2026/TT-BTC
Hiệu lực áp dụng	Áp dụng từ ngày 15/02/2019 và thực hiện cho các năm tài chính từ năm 2019 đến hết ngày 30/06/2026.	Có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/07/2026.
Đối tượng áp dụng	Doanh nghiệp siêu nhỏ.	Doanh nghiệp siêu nhỏ; đồng thời cho phép hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có nhu cầu áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư.
Người làm kế toán	Quy định theo các nguyên tắc chung của pháp luật kế toán.	Cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ bố trí một số đối tượng là người thân của người quản lý doanh nghiệp làm kế toán theo quy định tại Điều 3.
Tổ chức bộ máy kế toán	Thực hiện theo quy định của Thông tư 132/2018/TT-BTC.	Linh hoạt hơn trong việc bố trí người làm kế toán, thuê dịch vụ kế toán hoặc phân công người phụ trách kế toán.
Kế toán trưởng	Thực hiện theo quy định của pháp luật kế toán đối với doanh nghiệp siêu nhỏ.	Không bắt buộc bố trí kế toán trưởng; người phụ trách kế toán được ký thay kế toán trưởng trên chứng từ, sổ kế toán và báo cáo tài chính theo quy định.
Hệ thống sổ kế toán	Áp dụng hệ thống sổ kế toán theo quy định tại Thông tư 132/2018/TT-BTC.	Thiết kế hệ thống sổ kế toán theo từng phương pháp tính thuế GTGT và thuế TNDN của doanh nghiệp.
Báo cáo tài chính	Quy định hệ thống báo cáo tài chính theo mẫu của Thông tư 132/2018/TT-BTC.	Chỉ bắt buộc lập báo cáo tài chính đối với doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo thu nhập tính thuế; một số trường hợp không phải nộp báo cáo tài chính cho cơ quan thuế.
Mẫu biểu kế toán	Sử dụng các mẫu chứng từ, sổ kế toán và báo cáo tài chính ban hành kèm Thông tư 132/2018/TT-BTC.	Ban hành hệ thống mẫu sổ kế toán và báo cáo tài chính mới phù hợp với phương pháp tính thuế và nhu cầu quản lý của doanh nghiệp siêu nhỏ.

            Nhìn chung, Thông tư 58/2026/TT-BTC tiếp tục duy trì định hướng đơn giản hóa chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ nhưng có nhiều điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn trong tổ chức nhân sự kế toán, ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, đồng thời bảo đảm đáp ứng yêu cầu quản lý, lưu trữ và cung cấp thông tin kế toán theo quy định của pháp luật.