Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC, chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp. Thông tư mới ra đời không chỉ cập nhật về pháp lý mà còn mở rộng phạm vi hướng dẫn.
1. Tổng quan về Thông tư 99/2025/TT-BTC
Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC, chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp. Văn bản có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026.
Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế cho các văn bản sau:
- Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp
- Thông tư 75/2015/TT-BTC ngày 18/5/2015 của Bộ Tài chính về sửa đổi, bổ sung Điều 128 Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính
- Thông tư 53/2016/TT-BTC ngày 21/3/2016 về sửa đổi, bổ sung một số Điều của Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính
- Thông tư 195/2012/TT-BTC ngày 15/11/2012 hướng dẫn kế toán áp dụng cho đơn vị chủ đầu tư
Thông tư 99/2025/TT-BTC Đơn giản hóa thủ tục hành chính ra đời với các mục tiêu:
- Tăng cường tính tự chủ và trách nhiệm cho doanh nghiệp
- Tạo hành lang pháp lý cho chứng từ điện tử, chữ ký số và báo cáo tài chính số hóa.
2. Những điểm mới nổi bật trong Thông tư 99/2025/TT-BTC so với Thông tư 200/2014/TT-BTC
2.1. Phạm vi và đối tượng áp dụng
Theo Điều 2, Thông tư 99/2025/TT-BTC có quy định về đối tượng áp dụng bao gồm:
- Các doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế
- Ngoài ra, thông tư 99/2025/TT-BTC còn bổ sung thêm đối tượng là Các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện chế độ kế toán hoặc văn bản quy phạm pháp luật về kế toán theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
- Cùng với đó, thay vì áp dụng Chế độ kế toán Việt Nam (VAS) như thông tư 200/2014/TT-BTC, Thông tư 99/2025/TT-BTC được xây dựng tiệm cận với Chuẩn mực Báo cáo tài chính Quốc tế (IFRS), tạo cơ hội cho các doanh nghiệp hội nhập quốc tế.
2.2. Bổ sung nội dung công tác quản trị và kiểm soát nội bộ trong kế toán doanh nghiệp
Theo Điều 3 Thông tư 99/2025/TT-BTC có quy định như sau:
- Việc tạo lập, thực hiện, quản lý và kiểm soát các giao dịch kinh tế phát sinh của doanh nghiệp phải tuân thủ quy định của pháp luật, cơ chế chính sách có liên quan.
- Doanh nghiệp có trách nhiệm tự xây dựng quy chế quản trị nội bộ (hoặc các tài liệu tương đương) và tổ chức kiểm soát nội bộ nhằm phân định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bộ phận và cá nhân có liên quan đến việc tạo lập, thực hiện, quản lý và kiểm soát các giao dịch kinh tế phát sinh tại doanh nghiệp, đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật doanh nghiệp và pháp luật có liên quan. Điều này không chỉ giảm bớt gánh nặng cho bộ phận kế toán mà còn tạo điều kiện cho doanh nghiệp thiết kế hệ thống kiểm soát phù hợp với nhu cầu thực tế. Đồng thời nêu rõ trách nhiệm cũng như tăng cường minh bạch tài chính.
2.3. Đơn vị tiền tệ kế toán
Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định về đơn vị tiền tệ cũng như tiêu chí lựa chọn đơn vị tiền tệ. Cụ thể như sau:
- “Đơn vị tiền tệ trong kế toán” là Đồng Việt Nam (ký hiệu quốc gia là “đ”; ký hiệu quốc tế là “VND”) được dùng để ghi sổ kế toán, lập và trình bày Báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Trường hợp doanh nghiệp chủ yếu thu, chi bằng ngoại tệ, đáp ứng được các yếu tố quy định tại khoản 2, 3, 4 Điều 31 Thông tư 99/2025/TT-BTC thì được chọn một loại ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ trong kế toán để ghi sổ kế toán và chịu trách nhiệm về lựa chọn đó trước pháp luật.
- Tiêu chí lựa chọn đơn vị tiền tệ được căn cứ vào:
+ Đơn vị tiền tệ mà ảnh hưởng chính đến giá bán hàng hoá, dịch vụ và thường là đơn vị tiền tệ dùng để niêm yết giá bán hàng hóa, dịch vụ và thanh toán
+ Đơn vị tiền tệ mà ảnh hưởng chính đến chi phí nhân công, chi phí nguyên vật liệu, chi phí sản xuất, kinh doanh khác và thường là đơn vị tiền tệ dùng để thanh toán cho các chi phí đó
+ Doanh nghiệp được lựa chọn đơn vị tiền tệ phù hợp với hoạt động thực tế. Đơn vị tiền tệ trong kế toán phản ánh các giao dịch, sự kiện, điều kiện liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp. Sau khi xác định được đơn vị tiền tệ trong kế toán thì doanh nghiệp không được thay đổi, trừ khi có sự thay đổi lớn về hoạt động quản lý và kinh doanh dẫn đến thay đổi trọng yếu trong các giao dịch, sự kiện và điều kiện đó.
2.4. Chứng từ kế toán
Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định nhiều điểm đổi mới về chứng từ kế toán và sổ sách kế toán, nhằm tăng cường quyền tự chủ cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ theo Luật Kế toán hiện hành:
- Tự chủ thiết Kế chứng từ & sổ sách: Doanh nghiệp được xây dựng, thiết kế biểu mẫu chứng từ kế toán tùy theo đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý của đơn vị mình.
- Đơn giản hóa quy định ký chứng từ: Việc lập và ký chứng từ kế toán được thực hiện theo quy định của Luật Kế toán, văn bản hướng dẫn Luật kế toán, hướng dẫn tại Thông tư này và các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế. Các quy tắc chi tiết về hình thức và cách thức ký (như loại mực, chữ viết) sẽ tuân theo các quy định chung của Luật Kế toán, thay vì bị ràng buộc bởi các quy định chi tiết cứng nhắc trong chế độ kế toán như trước đây
2.5. Hệ thống tài khoản kế toán
Thông tư 99/2025/TT-BTC bổ sung, điều chỉnh và bãi bỏ một số tài khoản kế toán, mang đến sự thay đổi lớn trong hạch toán kế toán. Theo đó, thông tư cho phép doanh nghiệp chi tiết hóa và tùy chỉnh hệ thống tài khoản (HTTTK) từ Bộ Tài chính sang cho doanh nghiệp, thúc đẩy việc sử dụng HTTK như một công cụ quản trị mạnh mẽ. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần tuân thủ nguyên tắc kế toán cơ bản và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của Báo cáo tài chính.
2.6. Báo cáo tài chính
Hệ thống báo cáo tài chính vẫn bao gồm 4 báo cáo nhưng đổi tên và mẫu biểu để tiếp cận với chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế. Đổi tên Bảng cân đối kế toán thành Báo cáo tình hình tài chính. Giữ nguyên 3 báo cáo còn lại bao gồm: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Lưu chuyển tiền tệ và Thuyết minh BCTC. (Mẫu biểu khác với Thông tư 200)
Bắt buộc phải lập BCTC năm. BCTC giữa niên độ (quý, bán niên) không bắt buộc theo chế độ kế toán mà phụ thuộc vào các luật liên quan khá.
Đối với các công ty có chi nhánh, BCTC của công ty bắt buộc phải hợp nhất các đơn vị trực thuộc (chi nhánh độc lập và phụ thuộc), yêu cầu bù trừ các khoản nội bộ. Không còn BCTC tổng hợp riêng biệt.
Doanh nghiệp có thể thay đổi tài khoản nhưng BCTC phải đảm bảo đúng thông tư, chỉ được thêm chứ không được sửa đổi các chỉ tiêu đã quy định.
3. Tác động của thông tư 99/2025/TT-BTC tới doanh nghiệp
Thông tư 99/2025/TT-BTC tạo điều kiện cho doanh nghiệp hội nhập quốc tế; Tăng quyền tự chủ – giảm gánh nặng hành chính; Doanh nghiệp được trao quyền chủ động hơn trong tổ chức bộ máy kế toán, xây dựng hệ thống tài khoản và mẫu biểu chứng từ riêng – phù hợp với mô hình quản trị hiện đại và hệ thống ERP tập trung.
Thông tư 99 đưa kiểm soát nội bộ trở thành một trụ cột trong hệ thống kế toán. Điều này buộc doanh nghiệp phải nâng cấp quy trình phê duyệt, kiểm soát và lưu trữ dữ liệu, giảm thiểu rủi ro gian lận và sai sót, nghĩa là củng cố kiểm soát nội bộ và tuân thủ
Các quy định mới giúp hợp nhất dữ liệu tài chính toàn cầu, đặc biệt đối với doanh nghiệp có chi nhánh ở nhiều quốc gia, hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang IFRS trong tương lai, nghĩa là hài hòa với chuẩn mực quốc tế
Thúc đẩy chuyển đổi số trong tài chính – kế toán: Việc công nhận chứng từ điện tử, chữ ký số và báo cáo tài chính số hóa là bước tiến lớn, mở đường cho ứng dụng công nghệ trong kiểm toán nội bộ, phân tích dữ liệu tài chính và quản trị doanh nghiệp thông minh.
Thông tư 99/2025/TT-BTC ra đời như một bản nâng cấp toàn diện cho môi trường kế toán – tài chính Việt Nam. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc hệ thống quản trị tài chính, tăng cường năng lực kiểm soát, giảm chi phí vận hành, và sẵn sàng hội nhập với thị trường vốn toàn cầu.