'Kiểm lâm số' giữ màu xanh đại ngàn

Ứng dụng công nghệ hiện đại đang tạo bước chuyển căn bản trong công tác quản lý, bảo vệ rừng tại Quảng Ninh, chuyển từ thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu.

Tỉnh Quảng Ninh hiện có trên 433.000ha rừng và đất quy hoạch phát triển rừng. Trong đó, rừng và đất rừng đặc dụng trên 30.000ha, rừng và đất rừng phòng hộ gần 133.000ha, rừng và đất rừng sản xuất gần 271.000ha. Tỷ lệ che phủ rừng hiện đạt 45,5%.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, nguy cơ cháy rừng, xâm hại tài nguyên rừng luôn hiện hữu, việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác quản lý, bảo vệ rừng không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Tại Quảng Ninh, quá trình chuyển đổi này đang diễn ra mạnh mẽ, từng bước hình thành lực lượng kiểm lâm hiện đại, chuyên nghiệp, chủ động và hiệu quả hơn.

Một trong những dấu mốc quan trọng là việc đưa vào vận hành Trung tâm Giám sát điều hành Cảnh báo cháy rừng đặt tại Chi cục Kiểm lâm tỉnh. Đây là đầu mối tiếp nhận, phân tích, xử lý và điều phối thông tin cảnh báo cháy rừng trên phạm vi lắp đặt hệ thống quan trắc. Cùng với đó, 7 tháp quan trắc được lắp đặt tại các khu vực trọng điểm, tạo thành mạng lưới giám sát rộng khắp, bao phủ nhiều vùng rừng có nguy cơ cao.

Theo Chi cục Kiểm lâm Quảng Ninh, mỗi trạm quan trắc có chiều cao 25m, bán kính hoạt động khoảng 5km, được trang bị hệ thống camera, cảm biến và phần mềm phân tích hiện đại. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường như khói, nhiệt độ tăng đột biến hoặc nguy cơ phát sinh cháy, hệ thống sẽ tự động gửi cảnh báo về Trung tâm để lực lượng chức năng kịp thời xác minh, xử lý. Với tổng kinh phí đầu tư gần 30 tỷ đồng, đây là bước đi thể hiện quyết tâm lớn của Quảng Ninh trong hiện đại hóa công tác bảo vệ rừng.

Không chỉ có hệ thống cảnh báo cháy rừng, tỉnh Quảng Ninh còn trang bị 18 thiết bị bay không người lái (flycam) cho các hạt kiểm lâm khu vực. Nếu như trước đây công tác tuần tra, kiểm tra rừng chủ yếu dựa vào sức người, tốn nhiều thời gian và tiềm ẩn không ít rủi ro thì nay flycam đã mở ra phương thức tiếp cận hoàn toàn mới.

Tại những địa bàn hiểm trở như Bình Liêu, Ba Chẽ, nơi địa hình chia cắt, núi cao, rừng sâu, flycam cho phép lực lượng kiểm lâm quan sát diện rộng chỉ trong thời gian ngắn. Hình ảnh thu thập từ trên cao giúp xác định chính xác ranh giới, hiện trạng rừng, theo dõi sinh trưởng của cây trồng, phát hiện sớm cây chết, sâu bệnh hoặc các dấu hiệu xâm hại tài nguyên rừng. Những công việc trước đây có thể mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần nay được rút ngắn đáng kể.

Dữ liệu hình ảnh có độ phân giải cao không chỉ hỗ trợ giám sát diễn biến rừng mà còn giúp kiểm tra việc tuân thủ quy trình kỹ thuật trồng rừng, từ mật độ, khoảng cách đến chủng loại cây trồng. Qua đó nâng cao trách nhiệm của các chủ đầu tư, đơn vị quản lý, bảo đảm rừng trồng thay thế đạt cả về diện tích lẫn chất lượng.

Quan trọng hơn, ứng dụng công nghệ đang làm thay đổi căn bản phương thức làm việc của lực lượng kiểm lâm. Từ hình ảnh người kiểm lâm gắn bó với những chuyến tuần tra dài ngày trong rừng sâu, nay đã từng bước trở thành những “kiểm lâm số”, làm chủ thiết bị hiện đại, khai thác dữ liệu và ra quyết định trên nền tảng công nghệ.

Sự chuyển đổi ấy không chỉ nâng cao hiệu quả công tác mà còn góp phần xây dựng lực lượng kiểm lâm chuyên nghiệp, thích ứng với yêu cầu mới.

Theo Chi cục Kiểm lâm Quảng Ninh, sau khi Trung tâm Giám sát điều hành Cảnh báo cháy rừng đi vào hoạt động, đã giúp phát hiện sớm nguy cơ cháy rừng, xâm hại rừng, rút ngắn thời gian xử lý sự cố, giảm chi phí, nhân lực, đồng thời nâng cao tính chính xác, hiệu quả trong công tác giám sát rừng và khả năng phối hợp giữa các đơn vị. Công nghệ trở thành "cánh tay nối dài" giúp lực lượng kiểm lâm thực hiện nhiệm vụ hiệu quả hơn, góp phần bảo vệ những cánh rừng bền vững.

Ngành lâm nghiệp Quảng Ninh cũng đang từng bước chuẩn hóa dữ liệu tài nguyên rừng phục vụ công tác quản lý lâu dài. Việc số hóa hiện trạng rừng, cập nhật dữ liệu theo thời gian thực không chỉ hỗ trợ phòng cháy chữa cháy rừng mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững, chi trả dịch vụ môi trường rừng và kiểm kê tài nguyên rừng chính xác hơn.

Trong xu thế chuyển đổi số hiện nay, việc ứng dụng công nghệ vào quản lý, bảo vệ, phát triển rừng cho thấy tư duy quản trị mới của ngành lâm nghiệp Quảng Ninh: lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy cảnh báo sớm làm trọng tâm, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo. Đây cũng là hướng đi tất yếu để bảo vệ tài nguyên rừng trong điều kiện biến đổi khí hậu và áp lực phát triển kinh tế ngày càng lớn.

Công tác bảo vệ rừng tại Quảng Ninh hiện không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng kiểm lâm mà đang được tích hợp theo hướng liên thông dữ liệu và phối hợp đa ngành. Từ chính quyền địa phương, chủ rừng, ban quản lý rừng đến lực lượng công an, quân đội, phòng cháy chữa cháy đều từng bước tham gia vào hệ thống tiếp nhận, xác minh và xử lý thông tin cảnh báo cháy rừng.

                                                Theo báo Nông nghiệp và môi trường