1. Dẫn nhập và Cơ sở pháp lý
Từ đầu năm 2026, hệ thống pháp luật thuế Việt Nam chứng kiến sự thay đổi đồng bộ thông qua các văn bản quy phạm pháp luật quan trọng:
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15: Chuyển đổi từ việc cơ quan thuế ấn định sang việc HKD tự xác định doanh thu hàng năm. Đặc biệt, luật bổ sung các chế tài và quy định quản lý chặt chẽ đối với thương mại điện tử.
- Luật Thuế GTGT số 149/2025/QH15: Cải cách mạnh mẽ điều kiện hoàn thuế và bãi bỏ các quy định gây khó khăn cho người nộp thuế trước ngày 01/01/2026.
- Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15: Thiết lập các ngưỡng doanh thu mới và phương pháp tính thuế dựa trên thu nhập thực tế.
2. Phân tầng đối tượng quản lý theo quy mô doanh thu
Sự thay đổi trọng yếu nhất là việc phân loại HKD thành 4 nhóm chiến lược để áp dụng các chính sách thuế tương ứng:
- Nhóm 1 (Doanh thu ≤ 500 triệu đồng): Nhóm này được miễn hoàn toàn thuế GTGT và TNCN. Đây là chính sách khoan thư sức dân, giúp các hộ kinh doanh siêu nhỏ duy trì hoạt động.
- Nhóm 2 (500 triệu < Doanh thu ≤ 3 tỷ đồng): HKD bắt buộc nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Đối với thuế TNCN, họ được quyền lựa chọn giữa phương pháp tỷ lệ % hoặc phương pháp thu nhập tính thuế (lợi nhuận).
- Nhóm 3 (3 tỷ < Doanh thu ≤ 50 tỷ đồng): Áp dụng bắt buộc nộp thuế TNCN trên thu nhập tính thuế với mức thuế suất ưu đãi 15%.
- Nhóm 4 (Doanh thu > 50 tỷ đồng): Các hộ kinh doanh quy mô lớn này được quản lý tương tự doanh nghiệp, áp dụng mức thuế TNCN 20% trên lợi nhuận.
.png)
Hình minh họa: Hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền của Hộ kinh doanh
3. Cơ cấu thuế suất theo ngành nghề kinh doanh
Đối với các trường hợp nộp thuế theo tỷ lệ % doanh thu, mức thuế suất được điều chỉnh tinh vi theo biên lợi nhuận của từng ngành:
- Phân phối, cung cấp hàng hóa: 0.5%.
- Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: 2%. Riêng các mảng đặc thù như cho thuê tài sản, đại lý bảo hiểm, xổ số áp dụng mức 5%.
- Sản xuất, vận tải, xây dựng có bao thầu: 1.5%.
- Nội dung số và giải trí trực tuyến: Đây là điểm mới với mức thuế suất 5% áp dụng cho trò chơi điện tử, phim số, nhạc số và quảng cáo số.
4. Kết luận
Chính sách thuế mới từ năm 2026 không chỉ nhằm tăng thu ngân sách mà còn hướng tới sự công bằng và minh bạch. Việc cho phép trừ doanh thu 500 triệu đồng trước khi tính thuế TNCN là một điểm sáng giúp bảo vệ các hộ kinh doanh nhỏ lẻ trong quá trình chuyển đổi số.