Hai mô hình tận dụng phụ phẩm nông nghiệp giúp tăng hiệu quả kinh tế, giảm phát thải khí nhà kính, mở ra hướng phát triển nông nghiệp tuần hoàn tại TP.HCM.
Thay vì trở thành chất thải gây ô nhiễm, hàng trăm tấn phụ phẩm phát sinh mỗi ngày từ chợ đầu mối, cơ sở giết mổ và hoạt động chăn nuôi tại TP.HCM đang được nghiên cứu để tái sử dụng, tạo nguồn nguyên liệu mới phục vụ sản xuất nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, phát thải thấp.
Đây là kết quả của nhiệm vụ khoa học công nghệ "Nghiên cứu xây dựng một số quy trình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, carbon thấp, giảm phát thải khí nhà kính tại TP.HCM". Đề tài do TS Lê Thụy Bình Phương làm chủ nhiệm, Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao Khoa học công nghệ - Trường Đại học Nông lâm TP.HCM chủ trì thực hiện. Đề tài mới được hội đồng của Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM nghiệm thu.
.jpg)
TS Lê Thụy Bình Phương tại mô hình nuôi ấu trùng ruồi lính đen, giải pháp giúp chuyển hóa phụ phẩm hữu cơ thành nguồn nguyên liệu cho chăn nuôi và sản xuất phân bón.
Theo TS Lê Thụy Bình Phương, qua khảo sát tại các khu vực Củ Chi, Hóc Môn và Bình Chánh, nhóm nghiên cứu ghi nhận lượng phụ phẩm nông nghiệp phát sinh rất lớn. Mỗi ngày, các chợ đầu mối phát sinh từ 36 - 73 tấn chất thải, các cơ sở giết mổ tạo ra khoảng 242 tấn chất thải rắn, trong khi chất thải chăn nuôi dao động từ 114 - 801 tấn.
Từ nguồn nguyên liệu này, nhóm nghiên cứu phát triển hai mô hình nông nghiệp tuần hoàn gồm nuôi ấu trùng ruồi lính đen bằng phụ phế phẩm hữu cơ và chăn nuôi bò sử dụng rơm ủ vi sinh.
Đối với mô hình nuôi ruồi lính đen, các loại rau, củ, trái cây loại thải, phân chuồng và phụ phẩm từ cơ sở giết mổ được phối trộn thành khẩu phần thức ăn cho ấu trùng. Kết quả cho thấy tỷ lệ tận dụng phụ phẩm đạt 60 - 70%, cao gần gấp đôi mục tiêu ban đầu của đề tài.
“Mô hình này đạt tỷ suất lợi nhuận gộp bình quân gần 58%, nâng hiệu quả kinh tế thêm 60,8% so với mô hình đối chứng, đồng thời giảm tới 89,91% lượng phát thải CO₂ tương đương so với phương pháp xử lý bằng ủ compost truyền thống”, TS Bình Phương cho biết.
Theo nhóm nghiên cứu, ấu trùng ruồi lính đen có thể trở thành mắt xích quan trọng trong việc chuyển hóa chất thải hữu cơ thành nguyên liệu phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi và phân bón hữu cơ.
Ở mô hình chăn nuôi bò, nhóm nghiên cứu đánh giá các phương án sử dụng rơm thô, rơm ủ kiềm và rơm ủ vi sinh. Kết quả cho thấy rơm ủ vi sinh là giải pháp mang lại hiệu quả cao nhất về năng suất, chi phí và khả năng giảm phát thải.
.jpg)
Sơ đồ quy trình xử lý phụ phẩm cây trồng và chất thải chuồng trại trong mô hình chăn nuôi bò thịt theo hướng kinh tế tuần hoàn.
Khẩu phần thức ăn được xây dựng với 95,8% nguyên liệu là phụ phẩm, gồm 38% rơm ủ vi sinh, 38% bã nành và 19,8% bụi malt. Tỷ lệ sử dụng rơm vượt mục tiêu đề tài đề ra, đồng thời giúp tăng hiệu quả kinh tế 14,31% và giảm khoảng 54% lượng phát thải CO₂ tương đương so với mô hình thông thường.
Quy trình này đã được chuyển giao cho ba hộ chăn nuôi tại khu vực Củ Chi, góp phần tận dụng nguồn rơm sau thu hoạch, giảm chi phí thức ăn và hạn chế tình trạng đốt rơm gây ô nhiễm môi trường.
GS Dương Nguyên Khang, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao Khoa học công nghệ đánh giá, hai mô hình có tính khả thi cao vì tận dụng được chính nguồn phụ phẩm sẵn có của địa phương, sử dụng công nghệ không quá phức tạp, dễ chuyển giao cho nông hộ và doanh nghiệp.
"Đây là hướng đi có tính khả thi cao, vừa giúp giảm chi phí sản xuất, giảm phát thải, vừa tạo thêm giá trị từ những nguồn nguyên liệu trước đây bị xem là chất thải. Nếu được nhân rộng, các mô hình sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp TP.HCM", GS Dương Nguyên Khang đánh giá.
.jpg)
Ấu trùng ruồi lính đen giúp chuyển hóa phụ phẩm hữu cơ thành nguyên liệu cho sản xuất thức ăn chăn nuôi và phân bón, góp phần giảm phát thải trong nông nghiệp.
Bên cạnh xây dựng các mô hình thực tế, đề tài còn tổ chức tập huấn cho 65 cán bộ chuyên trách của Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM cùng 10 nông dân tiêu biểu. Nhóm nghiên cứu cũng hoàn thiện báo cáo đánh giá hiện trạng phụ phẩm nông nghiệp, xây dựng dự thảo bộ tiêu chí đánh giá giảm phát thải carbon và nghiên cứu cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong lĩnh vực nông nghiệp.
Theo đánh giá của Sở Khoa học Công nghệ TP.HCM, kết quả nghiên cứu cho thấy phụ phẩm nông nghiệp hoàn toàn có thể được tái đưa vào chu trình sản xuất, vừa nâng cao giá trị kinh tế, vừa giảm phát thải khí nhà kính. Đây là cơ sở quan trọng để TP.HCM tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, mở rộng chuyển giao và nhân rộng các mô hình nông nghiệp tuần hoàn trong thời gian tới.
Theo báo Nông nghiệp và Môi trường