LỊCH SỬ 76 NĂM NGÀY TRUYỀN THỐNG HỌC SINH – SINH VIÊN VIỆT NAM VÀ HỘI SINH VIÊN VIỆT NAM (9/1/1950-9/1/2026)
Ngày 9 tháng 1 hằng năm là Ngày truyền thống Học sinh – Sinh viên Việt Nam, một dấu mốc lịch sử quan trọng nhằm tôn vinh truyền thống yêu nước, tinh thần đấu tranh cách mạng và vai trò to lớn của học sinh, sinh viên trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.
1. Bối cảnh lịch sử ra đời
Vào những năm cuối thập niên 1940, dưới ách thống trị của thực dân Pháp, phong trào yêu nước trong tầng lớp trí thức, đặc biệt là học sinh – sinh viên, diễn ra mạnh mẽ tại nhiều đô thị lớn, nhất là ở Sài Gòn – Chợ Lớn. Học sinh, sinh viên đã tích cực tham gia các hoạt động đấu tranh đòi tự do, dân chủ, chống đàn áp, khủng bố của chính quyền thực dân.
2. Sự kiện ngày 9/1/1950
Ngày 9/1/1950, tại Sài Gòn, hàng nghìn học sinh – sinh viên đã xuống đường biểu tình phản đối việc chính quyền thực dân Pháp bắt bớ, giam cầm học sinh và can thiệp thô bạo vào các hoạt động yêu nước của giới trẻ. Cuộc biểu tình nhanh chóng bị đàn áp dã man.
Trong cuộc đấu tranh đó, học sinh Trần Văn Ơn, học sinh Trường Pétrus Ký (nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong), đã anh dũng hy sinh khi mới 19 tuổi. Sự hy sinh của anh đã gây xúc động mạnh mẽ trong dư luận và trở thành ngọn lửa thắp sáng tinh thần yêu nước của học sinh, sinh viên cả nước.
Ngày 12/1/1950, lễ truy điệu Trần Văn Ơn được tổ chức trọng thể với sự tham gia của hơn 50.000 người, biến thành một cuộc biểu tình lớn chống thực dân Pháp.
3. Ý nghĩa lịch sử của Ngày 9/1
Đại hội toàn quốc Liên đoàn Thanh niên Việt Nam lần thứ I (tháng 2/1950) đã quyết định lấy ngày 9/1 hằng năm là Ngày truyền thống học sinh – sinh viên Việt Nam.
Ngày 9/1 là dịp để tưởng nhớ các thế hệ học sinh, sinh viên đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc; đồng thời giáo dục truyền thống yêu nước, lý tưởng sống đẹp và tinh thần trách nhiệm cho thế hệ trẻ hôm nay.
4. Ngày Học sinh – Sinh viên Việt Nam trong thời kỳ mới
Trong thời kỳ hội nhập và phát triển, học sinh – sinh viên Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước, không ngừng rèn luyện đạo đức, nâng cao tri thức, kỹ năng nghề nghiệp, tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, nghiên cứu khoa học và cống hiến cho xã hội.
Ngày Học sinh – Sinh viên Việt Nam 9/1 là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần dấn thân và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ Việt Nam. Việc ôn lại lịch sử ngày 9/1 là lời nhắc nhở thế hệ học sinh, sinh viên hôm nay sống có lý tưởng, có trách nhiệm và đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước.